Rachunek katowski

Rachunek katowski

27 listopada 2020 mija 400 lat od najsłynniejszej publicznej egzekucji w przedrozbiorowej Rzeczypospolitej: stracenia w 1620 w Warszawie Michała Piekarskiego za usiłowanie zabójstwa króla Zygmunta III Wazy. Zachował się rachunek, jaki kat wystawił władzom Warszawy za wykonanie na niedoszłym królobójcy wyroku śmierci.

DETAIL

Nazwisko a sprawa polska

Przez pierwsze lata porozbiorowe Warszawa była w zaborze pruskim. Ernst Hoffmann przybył do niej jak wielu innych Prusaków, by objąć funkcje urzędnicze. Ich działania, prócz aspektu germanizacyjnego, miały oblicze reformatorskie.

DETAIL

Wielkość, upadek i ich dziedzice

Miarą upadku Rzeczypospolitej w XVIII w. było to, że decyzje o tym kto będzie królem Rzeczypospolitej (a nawet czy ten kraj będzie istnieć) nie zapadały w Warszawie, ale w Petersburgu. 25 listopada 1764 w Warszawie – za przyzwoleniem carycy Katarzyny II – koronowano Stanisława Augusta Poniatowskiego. 31 lat i 3 rozbiory później (1795), na żądanie tej samej Katarzyny i w tym samym dniu (25 listopada), będącym dniem imienin carycy, Poniatowski podpisał akt swojej abdykacji.

DETAIL

Kolumna na wole

Jeden z najbardziej rozpoznawalnych znaków Warszawy jakim jest kolumna Zygmunta, został wzniesiony 24 listopada 1644 roku. Jest to pierwszy pomnik osoby świeckiej postawiony w Polsce przez co fundator, syn Zygmunta, Władysław IV popadł w konflikt z nuncjuszem Mariem Filonardim.

DETAIL

Jakie czasy, taki marszałek

Przyszła na świat ok. 1909 w Czaplach Małych, w folwarku hrabiego Eustachego Romera. Padła 23 listopada 1927 w Mińsku Mazowieckim, w koszarach 7 Pułku Ułanów Lubelskich. Mowa o Kasztance, ulubionej klaczy Józefa Piłsudskiego, któremu służyła od 1914, gdy córka hrabiego Romera Maria podarowała ją strzelcom I Brygady Legionów Polskich.

DETAIL

Loża

Masoneria, wolnomularstwo czy sztuka królewska są terminami wymiennymi, oznaczającymi tajny międzynarodowy ruch społeczny. Podstawową jednostką organizacyjną zrzeszenia jest loża, na czele której stoi Czcigodny Mistrz i grupa oficerów lożowych. Celem zrzeszonych jest duchowe doskonalenie się oraz braterstwo ludzi odmiennych narodowości i wyznań. Występują loże liberalne, mistyczne i konserwatywne.

DETAIL

Żołnierz mały

‘W pamięci ten żołnierz mały,
Który ocalił Lwów.
Dla Polski chwały:
Czapka większa od głowy,
Pod którą widać włos płowy.
A na obszernym mundurze
Jak ze starszego brata
Na łacie łata,
Dziura na dziurze’.

DETAIL

Jadwiga i Jagiełło

Czytając i ucząc się o historii Polski wciąż za mało myślimy o tych, którzy tę historię dla nas opisali. Kronikarze, historycy, a także literaci – to ich słowa i interpretacje stały się decydujące dla postrzegania wielu wydarzeń i postaci minionych epok.

DETAIL

Akademie sztuk najwyższych

Co łączy pierwszego prezydenta Rzeczypospolitej Gabriela Narutowicza z jego zabójcą Eligiuszem Niewiadomskim? Obydwaj studiowali za granicą. Czy na ziemiach polskich nie było uniwersytetów?

DETAIL

Kiełbachy do góry i golimy frajerów!

Piłka nożna to sport drużynowy, gdzie „ruszanie głową” przy ustalaniu taktyki i strategii, składu i ustawienia drużyny, jest tak samo ważne jak ruszanie mięśniami. Ostatni prawdziwy piłkarski sukces Polaków – a nie zdarzające się od czasu do czasu remis lub wygrana z Anglią lub Niemcami – to srebrny medal Igrzysk Olimpijskich w Barcelonie.

DETAIL