+
-

Pobierz z Google Play

O wojnę powszechną

O wojnę powszechną

W 1832 w Paryżu Adam Mickiewicz wydał broszurę „Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego”. Zawartą w niej „Litanię pielgrzymską” zakończył tak:

„O wojnę powszechną za Wolność Ludów!
  Prosimy cię Panie.
 O Broń i orły narodowe.
  Prosimy cię Panie. (…)
 O niepodległość całość i wolność Ojczyzny naszej.
  Prosimy cię Panie.
 W Imię Ojca i Syna i Ducha Świętego.
 Amen”.

28 lipca 1914 Austro-Węgry wypowiedziały wojnę Serbii. Mogła to być tylko kolejna, lokalna wojna, ale na Bałkanach ciągle się kotłowało. Uruchomiono błyskawiczny ciąg wydarzeń i wybuchł konflikt światowy – którego bardzo i długo różne siły pragnęły.

Tzw. Wielką Wojnę (1914–1918) toczono zażarcie, z wykorzystaniem od dawna gromadzonych zasobów i przygotowywanego przemysłu. Gdyby nie wcześniejszy wyścig zbrojeń, wojna wyglądałaby inaczej, nie tak intensywnie i krwawo. Sporo przed 1914 wykrystalizowały się bloki państw trójprzymierza i trójporozumienia. Ład z kongresu wiedeńskiego był nieaktualny. Zjednoczono Niemcy i Włochy, które chciały własnych kolonii. Natomiast Francja chciała rewanżu za przegraną z Prusami w wojnie 1870–1871.

Śmierć arcyksięcia Ferdynanda – austro-węgierskiego następcy tronu – w zamachu sarajewskim była tragedią jego rodu. Aby wzmocnić monarchię i osłabić wpływy Węgrów, Ferdynand chciał koncepcji trialistycznej: państwa austro-węgiersko-słowiańskiego.

Pytanie: kim mieli być owi Słowianie? Obawiano się, że zdecydują sentymenty Ferdynanda, który lubił Chorwatów, a nie lubił Czechów i Polaków. Proporcjonalną reprezentację wszystkich Słowian (czyli federalizację) Ferdynand odrzucał.

Po jego śmierci szybko zrozumiano, że sprawa polska wkrótce ożyje, bo walczący ze sobą zaborcy zaczną starania o pozyskanie Polaków. Właśnie dlatego wypowiedzenie przez Austro-Węgry wojny Serbii to ważna data dla historii Polski – bez niej nie byłoby odzyskania niepodległości w 1918 roku.

CHCESZ OBEJRZEĆ I POSŁUCHAĆ? POBIERZ APLIKACJĘ hist.ly

Narodowe Centrum Kultury
Muzeum Narodowe w Krakowie
Ośrodek Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą
Instytut Badań Edukacyjnych
Instrytut Pamięci Narodowej
Transition Technologies
Megmar
Fundacja Sunduk
Fundacja Wizja
Oglądaj i słuchaj za darmo i bez reklam w aplikacji hist.ly!

Patronaty honorowe:

Narodowe Centrum Kultury
Instytut Pamięci Narodowej
Muzeum Narodowe w Krakowie
Instytut Badań Edukacyjnych
Megmar
Transition Technologies
Fundacja Wizja
Ośrodek Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą
Pobierz z Google Play
Hist.ly Edukacja Android
Tomasz Sałaciński http://schema.org/Male Poland tomasz.salacinski@hist.ly
Fundacja Wizja Odkryta 29B m. 29, 03-140 Warszawa, Polska fundacja@fundacjawizja.pl
Łukasz Woźniakowski http://schema.org/Male Poland lukasz.wozniakowski@hist.ly
Fundacja Wizja Odkryta 29B m. 29, 03-140 Warszawa, Polska fundacja@fundacjawizja.pl