+
-

Pobierz z Google Play

Upiór na „Weselu”

Upiór na „Weselu”

Zdrajca narodu czy „król” chłopski? Symbol krwawej bratobójczej rzezi czy tragiczny bohater? Uosobienie wszystkiego, co najgorsze w Polakach czy pierwszy świadomy przywódca chłopów?

21 kwietnia 1860 roku umiera Jakub Szela.
Do dziś nieznane jest miejsce jego pochówku ani też powód śmierci – wieść niesie, że dopadła go zemsta, poprzysiężona mu przez szlachtę.

Jakub Szela już za życia stał się legendą – zarówno „czarną” dla szlachty jak i „białą”, gloryfikującą go jako ludowego króla chłopskiego. W 1846 r. Szela stanął na czele rabacji galicyjskiej, czyli powstania chłopskiego o charakterze antyszlacheckim i antypańszczyźnianym. W trakcie krwawych walk zginęło kilka tysięcy osób.

Jakub Szela został wielokrotnie uwieczniony w literaturze i kulturze. Jednym z portretujących go utworów jest „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego, wystawione po raz pierwszy dla szerokiej publiczności w Krakowie w 1901 r. Dramat udowadnia, że na początku XX w. pamięć o tragicznych wydarzeniach sprzed ponad pół wieku jest jeszcze wciąż bardzo świeża. W „Weselu” artysta komentuje ironicznie panującą w tamtej epoce chłopomanię, pomimo wspomnień „krwawych zapustów”:

„Myśmy wszystko zapomnieli;
mego dziadka piłą rżnęli…
Myśmy wszystko zapomnieli”.


Wyspiański przywołuje demony przeszłości, które mają symbolizować brak moralnego rozliczenia się z trudną historią – jedną z takich postaci jest Upiór, czyli duch Szeli. Duch pojawia się cały we krwi, jest zarówno wyrzutem sumienia, jak i upomnieniem. Postać miała zainspirować do zbudowania wspólnoty ponad podziałami społecznymi, co doprowadzić miało do odzyskania upragnionej niepodległości.

CHCESZ OBEJRZEĆ I POSŁUCHAĆ? POBIERZ APLIKACJĘ hist.ly

Narodowe Centrum Kultury
Muzeum Narodowe w Krakowie
Ośrodek Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą
Instytut Badań Edukacyjnych
Instrytut Pamięci Narodowej
Transition Technologies
Megmar
Fundacja Sunduk
Fundacja Wizja
Oglądaj i słuchaj za darmo i bez reklam w aplikacji hist.ly!

Patronaty honorowe:

Narodowe Centrum Kultury
Instytut Pamięci Narodowej
Muzeum Narodowe w Krakowie
Instytut Badań Edukacyjnych
Megmar
Transition Technologies
Fundacja Wizja
Ośrodek Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą
Pobierz z Google Play
Hist.ly Edukacja Android
Tomasz Sałaciński http://schema.org/Male Poland tomasz.salacinski@hist.ly
Fundacja Wizja Odkryta 29B m. 29, 03-140 Warszawa, Polska fundacja@fundacjawizja.pl
Łukasz Woźniakowski http://schema.org/Male Poland lukasz.wozniakowski@hist.ly
Fundacja Wizja Odkryta 29B m. 29, 03-140 Warszawa, Polska fundacja@fundacjawizja.pl