+
-

Pobierz z Google Play

Odkrywanie Janosika

Odkrywanie Janosika

Juraj Jánošík, karpacki zbójnik żyjący na przełomie XVII i XVIII wieku, jest dziś jednym ze słowackich bohaterów narodowych oraz postacią często pojawiającą się w góralskim folklorze.

Historyczną prawdę o Janosiku poznano w okresie międzywojennym, a jednym z uczonych badających jego życiorys był krakowski historyk Józef Krzyżanowski. 31 lipca 1936 r. biogram górala oraz sensacyjne wyniki badań dotyczące tej postaci, zostały opublikowane w „Ilustrowanym Kuryerze Codziennym”.

Z artykułu pt. „Janosik… przy robocie. Jak Janosik za swoje łotrostwa został skazany na śmierć” można było dowiedzieć się, że Krzyżanowski jako pierwszy odkrył sądowe akta procesu zbójnika straconego w 1713 r., ubiegając w ten sposób historyków węgierskich, czeskich i słowackich.

Życiorys Janosika był nie mniej barwny niż jego legenda. Góral pochodził z dość zamożnej rodziny ze Spiszu, a jego zbójecka działalność trwała trzy lata. Jeden z najbardziej spektakularnych napadów Janosika i jego bandy dotyczył rabunku złotych i srebrnych przedmiotów, z których część rozdali mieszkańcom. „I tak pierścionki podarowali kobietom i dziewczętom w Tarchowej – z pewnością, nie tylko za uśmiech” – pisał z dozą ironii „IKC”.

Chociaż Janosik działał głównie na południowych stokach Tatr, zdarzało mu się zapuścić aż na Śląsk. Nigdy nie rabował na terenach Polski, a jedną z jego najszlachetniejszych cech było unikanie rozlewu krwi.

W podsumowaniu swojej rozprawy o Janosiku Józef Krzyżanowski pisał:

„Każde nieomal pasmo górskie, każda podkarpacka ziemia w długim łańcuchu Karpat, ma swego zbójnickiego bohatera, którego lud darzy sympatją, nadając mu cechy rycerskie i szlachetne i akcentując częstokroć społeczny walor jego czynów.

Ma więc Bukowina podanie o Ketarze, Huculszczyzna o Doboszu, Ruś Podkarpacka o Marczaju i Dańce, Ruś Czerwona o Madeju, Łemkowszczyzna o Barnasiu i Podgórskim, Żywiecczyzna o Proćpaku, że wymienię tylko najgłośniejszych przedstawicieli zbójnickiego rzemiosła.

Tak jednak, jat Tatry królują nad pozostałemi pasmami Karpat, tak postać tatrzańskiego zbójnika, Janosika, góruje nad innymi bohaterami legend”.

CHCESZ OBEJRZEĆ I POSŁUCHAĆ? POBIERZ APLIKACJĘ hist.ly

Narodowe Centrum Kultury
Muzeum Narodowe w Krakowie
Ośrodek Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą
Instytut Badań Edukacyjnych
Instrytut Pamięci Narodowej
Transition Technologies
Megmar
Fundacja Sunduk
Fundacja Wizja
Oglądaj i słuchaj za darmo i bez reklam w aplikacji hist.ly!

Patronaty honorowe:

Narodowe Centrum Kultury
Instytut Pamięci Narodowej
Muzeum Narodowe w Krakowie
Instytut Badań Edukacyjnych
Megmar
Transition Technologies
Fundacja Wizja
Ośrodek Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą
Pobierz z Google Play
Hist.ly Edukacja Android
Tomasz Sałaciński http://schema.org/Male Poland tomasz.salacinski@hist.ly
Fundacja Wizja Odkryta 29B m. 29, 03-140 Warszawa, Polska fundacja@fundacjawizja.pl
Łukasz Woźniakowski http://schema.org/Male Poland lukasz.wozniakowski@hist.ly
Fundacja Wizja Odkryta 29B m. 29, 03-140 Warszawa, Polska fundacja@fundacjawizja.pl