+
-

Pobierz z Google Play

Chaim Rumkowski

Chaim Rumkowski

W trakcie II wojny światowej Niemcy zakładali w okupowanych miastach getta dla ludności żydowskiej. W celu sprawnego zarządzania, ale też upokorzenia społeczności, okupant tworzył w nich specjalne piony administracyjne – Judenraty, czyli Żydowskie Rady Starszych. Przywódcy tych struktur sprawowali ograniczoną władzę nad mieszkańcami zamkniętych dzielnic, stąd po wojnie niektórzy oskarżali ich wręcz o kolaborację.

W lutym 1940 roku otworzono Litzmannstadt Ghetto, czyli getto łódzkie, będące jednym z największych gett żydowskich w okupowanej Polsce. Przywódcą tamtejszego Judenratu został Chaim Rumkowski. Wyszedł on z założenia, że Niemcy oszczędzą mieszkańców, jeśli zobaczą w tym osobiste korzyści. Zgodnie z jego dewizą – „naszym jedynym wyjściem jest praca” – budowano fabryki, w których łódzcy Żydzi zajmowali się m.in. szyciem mundurów dla niemieckich żołnierzy.

Najcięższą próbą dla Judenratów był moment, gdy Niemcy przygotowując się do likwidacji gett, zaczęli domagać się wydawania dzieci i osób starszych, które miały trafić do ośrodka zagłady w Chełmnie nad Nerem. Na początku września 1942 roku w łódzkim getcie rozpoczęła się tzw. Wielka Szpera, czyli akcja wywożenia osób niezdolnych do pracy. Chaim Rumkowski – przekonując, że trzeba poświęcić część społeczności, aby uratować pozostałych – wygłosił wówczas mowę, w której błagał rodziców o wydanie swoich dzieci. Każdy przeczuwał, co czeka wywiezione osoby, gdyż wcześniej – 12 stycznia 1942 roku – zakończyła się podobna akcja likwidacji obozu cygańskiego.

Dziś, pomimo często krytycznej oceny działań Rumkowskiego, jego obrońcy zwracają uwagę, że nie mając szans w walce z okupantem, postanowił zadbać o przetrwanie jak największej liczby mieszkańców. Faktem jest, że to właśnie dzięki przyjętej przez niego taktyce, w łódzkim getcie przeżyło wojnę najwięcej Żydów ze wszystkich gett na terenie okupowanej Polski. Dr Monika Polit podkreśla natomiast, że szef łódzkiego Judenratu był taką samą ofiarą Niemców, jak inni Żydzi.

CHCESZ OBEJRZEĆ I POSŁUCHAĆ? POBIERZ APLIKACJĘ hist.ly

Narodowe Centrum Kultury
Muzeum Narodowe w Krakowie
Ośrodek Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą
Instytut Badań Edukacyjnych
Instrytut Pamięci Narodowej
Transition Technologies
Megmar
Fundacja Sunduk
Fundacja Wizja
Oglądaj i słuchaj za darmo i bez reklam w aplikacji hist.ly!

Patronaty honorowe:

Narodowe Centrum Kultury
Instytut Pamięci Narodowej
Muzeum Narodowe w Krakowie
Instytut Badań Edukacyjnych
Megmar
Transition Technologies
Fundacja Wizja
Ośrodek Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą
Pobierz z Google Play
Hist.ly Edukacja Android
Tomasz Sałaciński http://schema.org/Male Poland tomasz.salacinski@hist.ly
Fundacja Wizja Odkryta 29B m. 29, 03-140 Warszawa, Polska fundacja@fundacjawizja.pl
Łukasz Woźniakowski http://schema.org/Male Poland lukasz.wozniakowski@hist.ly
Fundacja Wizja Odkryta 29B m. 29, 03-140 Warszawa, Polska fundacja@fundacjawizja.pl